Không chỉ làn da sạm đen mới cần đến sản phẩm làm trắng, ngay cả khi bạn gặp vấn đề về tăng sắc tố, thâm sau mụn, nám da sau sinh nở hay khi bước vào độ tuổi mãn kinh thì “làm trắng da” vẫn luôn là mối quan tâm hàng đầu. Tất cả chúng ta ở một thời điểm nào đó đều rất cần các phương pháp làm đều màu da, hay thậm chí trắng bật tông. Một khi đã nhắc tới “làm trắng”, nếu không nhắc tới Hydroquinone hẳn là một thiếu sót lớn.

Liệu Hydroquinone có hiệu quả trong việc làm sáng da? Chúng có tác dụng phụ như thế nào? (nguồn ảnh: internet)
Liệu Hydroquinone có hiệu quả trong việc làm sáng da? Chúng có tác dụng phụ như thế nào? (nguồn ảnh: internet)

Cho đến hiện tại, hydroquinone vẫn là hoạt chất bôi ngoài da có hiệu quả hàng đầu trong việc làm trắng. Tuy vậy, ở Mỹ, theo thống kê của FDA, số lượng sản phẩm có chứa hydroquinone đã giảm không phanh từ 206 sản phẩm (năm 1993) còn 151 (năm 2007) và đến năm 2009 chỉ còn 32 sản phẩm. Có điều gì đằng sau những con số này? Hãy cùng lắng nghe câu chuyện của hydroquinone nhé.

Hydroquinone hoạt động trên da như thế nào?

Quá trình ngăn cản hình thành sắc tố trên da của hydroquinone có thể được mô tả ngắn gọn như sau: Melanocyte là những tế bào tạo sắc tố (sắc tố – hay còn gọi là melanin) ở lớp đáy biểu bì, những tế bào này có nhiều tua dài vươn lên lớp tế bào trên cùng của biểu bì để đưa các túi chứa melanin lên đây.

Melanin đóng vai trò là "vệ binh" bảo vệ da khỏi tác động của tia UV, nhưng cũng làm da sạm đen, nám (nguồn ảnh: internet)
Melanin đóng vai trò là “vệ binh” bảo vệ da khỏi tác động của tia UV, nhưng cũng làm da sạm đen, nám (nguồn ảnh: internet)

Melanin đóng vai trò bảo vệ da khỏi tác động của tia tử ngoại, đó là lý do tại sao sau khi ra nắng da của bạn sẽ bị đen đi, những người da trắng do có ít túi chứa melanin hơn nên khi ra nắng da thường chỉ bị bỏng nắng chứ không đen, và nếu tiếp xúc với nắng lâu dài mà không được bảo vệ những “vệ binh” melanin này, bạn sẽ rất dễ bị ung thư da. Melanin được tạo thành chỉ khi có mặt một enzyme có tên là tyrosinase, và hydroquinone là chất làm bất hoạt emzyme này.

Không có tyrosinase, sẽ không có melanin. Sự vắng mặt của melanin sẽ làm da bạn trắng hơn, điều này được trả giá bằng việc da bạn sẽ không được bảo vệ bằng cơ chế tự nhiên của nó nữa. Nhưng đây vẫn chưa phải là lý do chính khiến hydroquinone ngày càng ít được ưa chuộng trong các sản phẩm làm trắng có mặt trên thị trường mỹ phẩm.

Những tranh cãi xung quanh vấn đề an toàn của hydroquinone

Theo FDA, năm 1982, hydroquinone nồng độ dưới 2% được đánh giá là an toàn. Nhưng đến 2006 FDA lại đề nghị rút lại công bố từ 1986 về độ an toàn của hydroquinone, sau một số nghiên cứu cho rằng hydroquinone thẩm thấu qua da gây nên bệnh lý ở gan và thận của chuột. Tuy nhiên cho tới hiện tại thì vẫn chưa có nghiên cứu nào khẳng định hydroquinone có khả năng gây nên các biến đổi bệnh lý ở người, do vậy hiện chưa có kết luận chính thức nào từ FDA. Chúng ta chỉ biết rằng hydroquinone vẫn được cho phép dùng trong các sản phẩm OTC (thuốc không cần kê đơn), và là hoạt chất duy nhất được FDA công nhận là có hiệu quả trong điều trị các rối loạn tăng sắc tố.

Hydroquinone vẫn được phép dùng và được công nhận là có hiệu quả trong điều trị rối loạn tăng sắc tố (nguồn ảnh: internet)
Hydroquinone vẫn được phép dùng và được công nhận là có hiệu quả trong điều trị rối loạn sắc tố (nguồn ảnh: internet)

Trong năm 2006, Viện Da liễu Hoa Kỳ kiến nghị với FDA rằng hydroquinone nồng độ 4% sử dụng dưới sự kiểm soát của bác sĩ là an toàn và có hiệu quả trong việc điều trị các rối loạn tăng sắc tố da (mà trong thực tế thì bất cứ sản phẩm nào có chứa hydroquinone trên 2% bạn đều phải đến bác sĩ chứ không còn là việc mình tự quyết nữa rồi).

Theo báo cáo gần nhất của Cosmetic Ingredient Review (CIR) vào năm 2014, nồng độ an toàn cho phép của Hydroquinone trong mỹ phẩm là từ 1% trở xuống nhưng không được dùng liên tục trong một thời gian dài. Cũng theo báo cáo này, kể cả với nồng độ và cách dùng như vậy thì hydroquinone cũng chỉ an toàn khi sử dụng ở những dạng mỹ phẩm không lưu lại lâu trên da (như các sản phẩm tẩy rửa chẳng hạn). Ngoài ra, trong các sản phẩm chăm sóc móng thì hydroquinone vẫn được ghi nhận là an toàn.

Theo FDA, hydroquinone nồng độ 2% được cho là an toàn và có tác dụng trong việc điều trị rối loại sắc tố (nguồn ảnh: internet)
Theo FDA, hydroquinone nồng độ 2% được cho là an toàn và có tác dụng trong việc điều trị rối loại sắc tố (nguồn ảnh: internet)

Ở Châu Âu, hydroquinone chỉ được cho phép dùng trong các sản phẩm sơn móng tay với nồng độ tối đa là 0.02%, và không được phép có mặt trong mọi các sản phẩm chăm sóc da, tóc.

Độ an toàn của hydroquinone qua các báo cáo có xu hướng giảm dần và thái độ dè chừng của FDA chính là lý do khiến cho lượng sản phẩm chứa hydroquinone sụt giảm nghiêm trọng từ 1986 đến nay. Tuy nhiên, FDA chưa cấm, có nghĩa là vẫn còn sản phẩm được phép lưu hành, và nếu đặt niềm tin vào FDA, hydroquinone vẫn còn là một sự lựa chọn cho làn da của bạn. Vậy thì bạn hãy đọc tiếp những dòng dưới đây để ghi nhớ những lưu ý khi sử dụng nó nhé.

Sử dụng hydroquinone như thế nào là an toàn?

  • Tần suất sử dụng: 1-2 lần/ngày
  • Test thử trước khi dùng toàn mặt: bôi thử một lượng vừa đủ hydroquinone lên vùng quai hàm và theo dõi, nếu trong 24h tại chỗ bôi xuất hiện tình trạng đỏ, ngứa, nóng rát hay nổi sẩn, mụn nước thì có nghĩa bạn không hợp với hydroquinone rồi, hãy ngưng dùng. Ngoài ra, trong suốt quá trình sử dụng, nếu xuất hiện bất cứ dấu hiệu nào của sự kích ứng bạn nên tạm ngưng cho đến khi hết triệu chứng và bắt đầu lại với tần suất thấp hơn.
Cực kì lưu ý cách sử dụng hydroquinone cho da bạn (nguồn ảnh: internet)
Cực kì lưu ý cách sử dụng hydroquinone cho da bạn (nguồn ảnh: internet)

Dùng 4 tháng, ngưng 4 tháng:

      là cách để khắc phục chứng ochronosis, một triệu chứng da bị thay đổi sắc tố do sử dụng hydroquinone dài ngày, biểu hiện bằng những mảng da trở nên xanh tím, hoặc trắng loang lổ do mất sắc tố và rất khó hồi phục. Tuy vậy trường hợp này đối với da Châu Á xảy ra khá hiếm, da càng tối màu, da đen sẽ dễ mắc phải hơn.
  • Không dùng chung với resorcinol: resorcinol là một chất bong sừng nhẹ, thường được dùng trong các sản phẩm trị mụn và nhuộm tóc. Sử dụng chung resorcinol và hydroquinone làm da dễ bị xanh tím hơn.
  • Không dùng chung với benzoyl peroxide hay bất cứ sản phẩm nào có khả năng cung cấp oxy: Oxy khi kết hợp với hydroquinone sẽ làm nhuộm màu da tức thời, xử trí hiện tượng bằng cách rửa sạch với nước hoặc xà phòng. Benzoyl peroxide cung cấp oxy để tiêu diệt vi khuẩn gây mụn, một số chất cung cấp oxy cần tránh dùng chung với hydroquinone có thể kể ra đây như là oxy già, các mặt nạ oxy hay các liệu pháp chăm sóc da cung cấp oxy.
  • Tránh bôi hydroquinone ở những vùng da quanh mắt, miệng hay niêm mạc.
  • Luôn luôn chống nắng bằng bất cứ phương tiện nào có thể như vải có khả năng chống tia UV, kem chống nắng SPF từ 30 trở lên, hạn chế ra nắng càng ít càng tốt.

Hy vọng bài viết này đã đem lại cho bạn một chút ít kiến thức về hydroquinone – một thành phần làm trắng hiệu quả nhưng hiện cũng còn nhiều tranh cãi về độ an toàn. Đối với mình, hydroquinone nên là lựa chọn cuối cùng để làm trắng da (giống như isotretinoin trong trị mụn vâỵ).

Nếu là mình, mình sẽ nghĩ tới những cái tên như vitamin C, arbutin, azelaic acid, retinol hay niacinamid và cho chúng thời gian thể hiện trước, trường hợp tất cả mọi thứ đều thất bại thì mới nghĩ tới hydroquinone (xem thêm các thành phần sáng da an toàn khác tại đây). Còn bạn thì sao nhỉ, lựa chọn của bạn là gì sau tất cả những thông tin vừa đọc?

Nguồn tham khảo:

www.dermnetnz.org