Da cháy nắng (hay sunburn)  là một cụm từ chúng ta thường xuyên được nghe trong những ngày thời tiết nóng như đổ lửa, rất dễ xảy ra khi bạn đi tắm biển và phơi mình dưới trời nắng gắt quá lâu. Và đáng sợ hơn, việc cháy nắng có thể dẫn đến ung thư da một cách dễ dàng mà bạn không hay biết.

Một trong những lý do chúng ta phải tránh ra ngoài trong những ngày nắng nóng là sợ đen da và cháy nắng, nhưng chính xác thì điều gì sẽ xảy ra khi da bạn cháy nắng? Nếu biết được tác hại của tia cực tím trong ánh nắng trên da đáng sợ như thế nào, có lẽ bạn sẽ không bao giờ ra đường mà thiếu kem chống nắng nữa!

Sự ảnh hưởng của tia cực tím đến da

Nguyên nhân chủ yếu làm da bạn cháy nắng là do tia UVB có trong ánh nắng mặt trời. Tia UVB cung cấp năng lượng cho da tạo nên vitamin D (chỉ trước 9h sáng), tuy nhiên nó cũng ảnh hưởng trực tiếp lên bề mặt da làm da bị đen sạm, cháy nắng và làm tổn thương trực tiếp DNA, gây ra nguy cơ ung thư da cao.

sunburn
Da đen sạm do cháy nắng, có nguy cơ ung thư cao (nguồn: tangan belang)

Và bạn cũng đừng chủ quan với kẻ thù UVA,  tuy Tia UVA không trực tiếp làm đen da nhưng còn độc hại hơn vì chúng có khả năng ăn sâu vào lớp hạ bì của da, phá hủy collagen và elastin, khiến da nhanh chóng mất đi độ đàn hồi và thúc đẩy sự xuất hiện của các vết nám, nếp nhăn, đồi mồi…

Điều gì sẽ xảy ra khi da cháy nắng?

Khi tiếp xúc với ánh nắng gay gắt trong thời gian dài mà không có sự che chắn, mảng da bạn phơi nắng sẽ trở nên đỏ rần, khiến bạn có cảm giác đau rát khó chịu, thậm chí là sưng tấy, ngứa ngáy, lột da… đó là những biểu hiện có thể thấy được của làn da cháy nắng.

Prevent-Skin-Peeling-After-Sunburn-Step-4
Biểu hiện thường thấy của làn da cháy nắng là da đỏ, ngứa rát sau đó là sạm đen (Nguồn: de.wikihow.com)

Nguyên nhân là do trên da của chúng ta có tồn tại các phân tử mang tên melanin – các hắc sắc tố. Chất này có khả năng hấp thụ ánh sáng với dải quang phổ rất rộng, và đóng vai trò như một cơ chế bảo vệ tự nhiên của da trước các tia tử ngoại. Càng phơi nắng nhiều, melanin càng được gia tăng để bảo vệ da, khiến da bạn đen đi, và thậm chí là xuất hiện những nốt đồi mồi, nám sạm do cơ thể tự tăng cường sắc tố bảo vệ, giảm thiểu tia cực tím xuyên qua da.

Khi tiếp xúc với UVB có cường độ mạnh hơn, melanin trong cơ thể sản sinh ra quá nhiều, khiến nó tự kích hoạt một chế độ khác của cơ thể, mang tên Apoptosis – được gọi là chế độ rụng tế bào, các tế bào này “tự hiểu” chúng đã “chết cháy” và trở nên dư thừa, không cần thiết.

Depositphotos_d6034130_m
Hiện tượng lột da do cháy nắng (nguồn: livestrong.com)

Và khi có quá nhiều tế bào tự diệt, hệ miễn dịch của cơ thể bắt đầu can thiệp, gây nên các phản ứng “cháy nắng”: máu sẽ được dồn lên những khu vực này nhằm tăng tốc độ hồi phục, khiến chúng thường có màu đỏ. Và những tế bào đã chết hình thành một lớp da lột như da rắn, bong tróc ra khỏi cơ thể, để lại lớp tế bào mới dưới da và giúp da hồi phục dần.

Đôi lúc, quá trình tự diệt này nghiêm trọng đến nỗi có thể khiến làn da của bạn bị bỏng nặng, và thậm chí là gây ung thư da.

Tiếp xúc với mặt trời bao lâu thì… ung thư? 

Thứ đáng sợ nhất của cháy nắng là làm tăng nguy cơ ung thư. Nhưng câu hỏi ở đây là: Cháy nắng bao lâu thì có thể bị ung thư?

Theo như một nghiên cứu của Hiệp hội nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ, nếu bị cháy nắng tới 5 lần trước 20 tuổi sẽ làm tăng nguy cơ ung thư da lên tới 80%.

Làm sao để ngăn chặn cháy nắng và các biện pháp khắc phục

Để ngăn tác hại từ Mặt trời, cách tốt nhất bạn có thể làm là hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

Mỗi khi đi tắm biển hay phải ra ngoài vào khoảng thời gian từ 10h đến 16h chiều, điều quan trọng là bạn không được quên kem chống nắng. Kể cả khi che chắn thật kỹ thì tia tử ngoại UVA vẫn có thể xuyên qua kính và vải một cách dễ dàng, vì vậy hãy tập cho mình thói quen thoa kem chống nắng mỗi ngày, ngay sau khi thức dậy và dưỡng da buổi sáng đầy đủ. (Tìm hiểu thêm về kem chống nắng tại đây)

Khi da cháy nắng, một số cách cấp cứu thông dụng đó là dùng nước mát, hay xịt khoáng làm dịu da, sử dụng gel lô hội, vaseline thoa lên vùng da cháy nắng.

Nhưng quan trọng hơn hết vẫn là giúp da tự phục hồi bằng những biện pháp chăm sóc và dưỡng ẩm sau đó mà EPOMi sẽ có một bài viết cặn kẽ hơn nữa vào kỳ sau, các bạn chờ đón xem nhé!

Nguồn tham khảo: Trí thức trẻ